Viêm khớp phản ứng-Viem khop phan ung

Viêm khớp phản ứng (VKPƯ) là gì?

Đây là một bệnh viêm khớp không do vi khuẩn xuất hiện thứ phát sau 1 nhiễm khuẩn ở 1 cơ quan nào đó ngoài khớp, chủ yếu là hệ tiết niệu sinh dục, hệ tiêu hoá, mắt.. bệnh thần kinh. Bệnh có tính chất hệ thống do có tổn thương ở nhiều cơ quan như kết mạc mắt, niệu đạo, đại tràng, khớp.. viêm đại tràng . Mức độ nặng nhẹ của bệnh tuỳ thuộc vào mỗi người bệnh, tiến triển bệnh có thể cấp tính hoặc mãn tính nhưng ít để lại di chứng ở hệ thống vận động. Tuy nhiên, có tới 10 - 20% trường hợp VKPƯ tiến triển thành bệnh viêm khớp mạn tính như viêm cột sống dính khớp, viêm khớp vảy nến. Đó là những bệnh khớp mạn tính ảnh hưởng nhiều đến chức năng vận động của các khớp và cột sống.

Những ai dễ bị VKPƯ?

Mọi lứa tuổi đều có thể mắc VKPƯ, tuy nhiên bệnh thường xảy ra ở lứa tuổi trẻ từ 20 - 40. Tỷ lệ mắc bệnh ở nam và nữ là như nhau. Nguyên nhân hay gặp nhất là do nhiễm cúm, đặc biệt là Parovirus, vì vậy bệnh có thể xuất hiện ở tuổi học đường. Những nguyên nhân khác cũng hay gặp là nhiễm trùng đường tiêu hoá, tiết niệu sinh dục, mắt.

Khoảng 7% dân số có mang yếu tố HLAB27. Đây là 1 loại kháng nguyên có mặt trên bề mặt bạch cầu. Những người có yếu tố HLAB27 dễ bị mắc VKPƯ hơn.

Dấu hiệu nhận biết bệnh

Sưng đau một vài khớp ở chi dưới (gối, cổ chân, ngón chân) là những triệu chứng đầu tiên. Sưng đau thường chỉ một bên (không có tính chất đối xứng). Cùng với biểu hiện sưng đau khớp, bệnh nhân có thể thấy đau vùng gót chân hoặc sưng các ngón tay ngón chân như hình khúc dồi do viêm các phần mềm quanh khớp, đau vùng mông, thắt lưng do tình trạng viêm khớp cùng chậu 1 bên hoặc 2 bên. Bệnh có thể diễn biến đột ngột, tiến triển nhanh trong vài ngày khiến người bệnh khó cử động khớp, thậm chí phải nhập viện.

Ngoài những tổn thương ở khớp, bệnh có thể có một số triệu chứng khác như:

- Ỉa chảy, phân nhày máu mũi, mót rặn xuất hiện trước đó trong vòng 1 tháng.

- Viêm vùng mạc mắt, viêm màng mạch nho, viêm mống mắt với biểu hiện đỏ mắt, sợ ánh sáng, giảm thị lực. Các biểu hiện ở mắt thường xuất hiện đồng thời hoặc trước viêm khớp trong vòng 1 tháng. Tổn thương mắt cần được phát hiện sớm để tránh hậu quả giảm thị lực sau này.

- Viêm niệu đạo, cổ tử cung đồng thời hay trước viêm khớp với các biểu hiện đái buốt, đái rát, đái khó, đái máu. Các biểu hiện này thường kéo dài trong vòng vài ngày rồi khỏi. Ở nữ giới, tình trạng viêm đường sinh dục tiết niệu thường không có biểu hiện ra ngoài nên thường bị bỏ qua. Có một tỷ lệ rất nhỏ có tổn thương viêm cầu thận.

- Tổn thương da và niêm mạc: da ở gan bàn tay, bàn chân, bìu, ngực chân có những ban hồng, không ngứa, viêm loét niêm mạc miệng, viêm loét niêm mạc sinh dục (loét miệng sáo).

Những bệnh khớp mạn tính ảnh hưởng nhiều đến chức năng vận động của các khớp và cột sống.

Xin bác sĩ cho biết VKPƯ được điều trị bằng những loại thuốc gì?

Việc điều trị bệnh tuỳ thuộc vào giai đoạn tiến triển của bệnh (cấp hay mạn tính). Trong giai đoạn cấp tính, bệnh nhân được điều trị những biểu hiện nhiễm trùng đường sinh dục tiết niệu, tiêu hoá... nếu còn (bằng kháng sinh). Bên cạnh đó, bác sĩ kê các thuốc giảm sưng đau khớp đường toàn thân (chống viêm giảm đau không chứa steroid đường uống hay tiêm tuỳ theo mức độ đau khớp) hay tại chỗ (corticoid dạng nhũ dịch tiêm vào phần mềm quanh khớp hoặc vào các khớp sưng đau nhiều). Điều trị vật lý trị liệu cũng là một phương pháp được áp dụng với những bệnh nhân bị VKPƯ giai đoạn cấp tính. Phương pháp này có hiệu quả trong những trường hợp có tổn thương viêm khớp và các phần mềm quanh khớp. Điều trị vật lý trị liệu bao gồm: chườm lạnh các khớp đang sưng đau, để các khớp đang viêm ở tư thế cơ năng nhưng không để bất động tuyệt đối nhằm tránh teo cơ, dính khớp. Trong trường hợp teo cơ, dính khớp, cần phối hợp với các biện pháp tập phục hồi chức năng. Trong giai đoạn mạn tính, hướng điều trị chủ yếu là dùng thuốc chống viêm giảm đau và vật lý trị liệu để điều trị viêm khớp kết hợp với các thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm. Các thuốc này thường điều trị kéo dài 3 đến 6 tháng.

Với những tổn thương ngoài khớp (mắt, da, niêm mạc, thận tiết niệu, sinh dục) cần được khám và điều trị tại các chuyên khoa sâu.

Bệnh VKPƯ tiến triển lâu hay mau sau khi được điều trị?

Thông thường bệnh sẽ khỏi hoàn toàn trong vòng 6 tháng không để lại di chứng gì.

Khoảng 10 - 20% trường hợp các triệu chứng có thể tồn tại trên 6 tháng. Những trường hợp này cần phải điều trị thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm với thời gian dài 3 đến 6 tháng. Những người có mang yếu tố HLAB27 có thể tái phát bệnh nếu có nhiễm khuẩn lần sau. Những trường hợp này cần được theo dõi, phòng tránh những tình trạng nhiễm khuẩn, nhiễm virus hoặc những bệnh lây nhiễm qua đường tình dục.

Lưu ý

- Khi bị bệnh viêm khớp phản ứng, cần điều trị dứt điểm các nhiễm trùng ở hệ tiết niệu sinh dục, hệ tiêu hoá và ở mắt nếu có.

- Khi khớp đang sưng đau nhiều nên để khớp cố định, tuy nhiên không nên kéo dài tình trạng bất động tuyệt đối vì việc làm này có thể để lại di chứng teo cơ, dính khớp. Ngay sau khi khớp đỡ sưng đau, cần phải vận động càng sớm càng tốt và nên vận động một cách nhẹ nhàng và từ từ. Tập thể dục nhẹ nhàng giúp bạn cảm thấy dễ chịu hơn.

- Trong quá trình điều trị bệnh, không phải ăn kiêng bất cứ một thực phẩm nào.

- Nếu có nhiễm trùng ở hệ tiết niệu sinh dục, nên thuyết phục bạn tình cùng điều trị và thực hành tình dục an toàn trong thời gian điều trị tre bi ho.